Woningcorporaties en staatssteun - Flow Kenniscentrum

Een van de belangrijkste vereisten voor een goed werkende Europese interne markt is een gezonde marktwerking vrij van concurrentievervalsing. Staatssteun kan worden opgevat als concurrentievervalsing omdat het begunstigde bedrijven een oneerlijk voordeel geeft met betrekking tot concurrenten. Deze oneerlijke concurrentie zou vervolgens nadelig zijn voor Europese burgers en een belangrijke stimulans voor vernieuwing en innovatie wegnemen. Het Directoraat-generaal Mededinging onder leiding van Joaquin Almunia heeft dan ook als opdracht om concurrentieverstoring tot een minimum te beperken.

Voortgang dossier

Dit onderwerp is ook van groot belang voor Nederlandse woningbouwcorporaties omdat deze mogelijk ook profiteren van ongeoorloofde staatsteun. Hierbij kan gedacht worden aan de garantiestelling via het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW), de mogelijkheid om onder gunstige omstandigheden te bankieren bij overheidsbanken en eventuele steun van het Centraal Fonds Volkshuisvesting (CFV) aan projecten. Lange tijd was het dan ook onduidelijk of dit in strijd was met de Europese mededingingswetgeving of niet.

In 2004 heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken daarom het Nederlandse volkshuisvestingssysteem ter notificatie aan Brussel aangeboden. Hierbij verzocht het ministerie de Europese Commissie om te onderzoeken of de Nederlandse wetgeving in overeenstemming is met Europese richtlijnen en of er bijvoorbeeld sprake is van ongeoorloofde staatssteun. De Commissie reageerde hierop door te stellen dat de sociale en commerciële activiteiten van woningcorporaties strikt van elkaar gescheiden moesten worden uitgeoefend zodat er geen sprake kon zijn subsidiëring van commerciële activiteiten. De sociale activiteiten zouden wel mogen profiteren van staatssteun, maar alleen als deze ten behoeve was van sociaal achtergestelde huishoudens. Welke huishoudens precies worden gerekend tot de groep ‘achtergestelde huishoudens’ bleef echter lange tijd onduidelijk en dit onderwerp was de afgelopen jaren een punt van discussie tussen Nederland en de Europese Commissie.

In oktober 2009 zijn toenmalige minister Van der Laan van VROM en de toenmalige Eurocommissaris Mededinging Neelie Kroes tot een akkoord gekomen op dit gebied. Als gevolg heeft de Europese Commissie in december 2009 een beschikking bekendgemaakt met daarin de voorwaarden voor het goedkeuren van de staatssteun. Deze beschikking is per 1 januari 2011 van kracht. Het staatsteun dossier loopt al langer en komt voort uit het Actieplan Staatsteun uit 2005, hierin hebben bepaalde Diensten van Algemeen Economisch Belang (DAEB) een uitzonderingspositie.

Staatssteundossiers worden behandeld binnen het Directoraat-generaal Mededinging van de Europese Commissie. Verantwoordelijk Commissaris is Joaquin Almunia.

Actieplan staatssteun: Minder en beter gerichte staatssteun: een routekaart voor de hervorming van het staatssteunbeleid