Woningcorporaties en het Groenboek BTW - Flow Kenniscentrum

Op 1 december 2010 publiceerde de Europese Commissie het ‘Groenboek over de toekomst van btw – Naar een simpeler, robuuster en efficiënter btw-systeem ’. Daarmee zwengelt de Commissie een lang lopende discussie opnieuw aan. De huidige Europese btw-regels (2006/112/EG) waren als tijdelijke oplossing bedoeld, ook al zijn ze inmiddels 17 jaar geleden ingevoerd. Tegelijk met de publicatie van het groenboek organiseerde de Commissie een raadpleging. Op 6 december 2011 publiceerde de Commissie een Mededeling waarin de Commissie een globaal overzicht geeft van het toekomstige Europese btw-systeem.

Voor de Commissie is wellicht het belangrijkste punt van discussie het huidige bestemmingslandbeginsel. Momenteel betaalt de consument het btw-tarief van het land waar hij is gevestigd. Volgens de Commissie verstoort dit beginsel concurrentie op de interne markt, omdat intra-Europese voorraden en binnenlandse voorraden niet gelijk behandeld worden. Daarom wil de Commissie overgaan op het oorsprongslandbeginsel.

Daarnaast gaat de Commissie in op een aantal andere punten. Ten eerste wil de Commissie het btw-systeem fraudebestendiger maken. Nu blijft 20% van de te innen btw buiten de schatkist van lidstaten, aldus de Commissie. Aangezien btw € 862 miljard EU-wijd opbrengt, gaat het om een enorm bedrag. Ten tweede wil de Commissie de bureaucratie verminderen in het kader van een bredere campagne tegen Europese regeldruk. Vooral het midden- en kleinbedrijf moeten daarbij worden ontzien. Ten derde wil de Commissie weten of het huidige btw-systeem moderner kan, bijvoorbeeld met betrekking tot het gebruik van IT.

Het belangrijkste thema voor woningcorporaties is echter de zogenaamde neutraliteit van het btw-systeem. Het gaat daarbij namelijk ook over de toepassing van lagere btw-tarieven, waar de woningcorporaties momenteel voordeel van genieten.

Groenboek/raadpleging

De laatste aanpassing van de btw-richtlijn (2009/47/EG) verschafte lidstaten de mogelijkheid om de toepassing van het lage btw-tarief op bepaalde terreinen uit te breiden, bijvoorbeeld in het geval van de btw-tarieven voor energiebesparende en energie-efficiënte materialen, producten en diensten. Nederland verlaagde vervolgens de btw-tarieven voor onder andere isolatiemateriaal. Ook renovaties van particuliere woningen komen tijdelijk onder het lage btw-tarief te vallen. Daarvoor was het al mogelijk om het lage tarief te rekenen voor de levering en renovatie van sociale woningbouw. In Nederland gold het lage tarief tijdelijk tot en met 1 oktober 2011.

De Commissie neemt de verlaagde btw-tarieven echter mee in de Mededeling. Ze merkte eerder in het Groenboek op dat een uniform btw-tarief economisch efficiënter is. Desalniettemin zorgt het lagere tarief voor meer administratieve kosten. Toch stelt de Commissie ook dat het lage tarief andere doeleinden kan bewerkstelligen, zoals milieubescherming, gezonder consumentengedrag, verbeterde toegang tot cultuur, de bevordering van innovatie en welvaartsverdeling. Tegelijkertijd merkt de Commissie op dat het lagere tarief een ineffectief middel is om deze doeleinden te bereiken. Het uitgangspunt voor de voorgenomen herziening is dus ook dat concurrentieverstorende verlaagde tarieven zo veel mogelijk afgeschaft moeten worden. Dit kan in de toekomst de mogelijkheden voor de Nederlandse overheid om verlaagde tarieven te hanteren beperken.

De woningcorporaties kunnen niet meer reageren op de raadpleging. Wetgevende voorstellen zullen vermoedelijk in de vorm van verordeningen komen om eventuele ambiguïteiten betreffende de interpretatie te voorkomen omdat zij, anders dan richtlijnen, niet in nationale wetgeving geïmplementeerd moeten worden en rechtstreeks geldig zijn. Dit betekent en beperkte mogelijkheid tot beïnvloeding.

Naast de Afdeling C1 van DG belastingen zijn de lidstaten de belangrijkste stakeholders. De Raad van de Europese Unie, waarin de lidstaten zijn afgevaardigd, heeft de wetgevende macht op het gebied van belastingen. Het Europees Parlement speelt dus een relatief kleine rol.

Groenboek over toekomst BTW-stelsel