Fonds Leren en Ontwikkelen Wooncorporaties

Asiel- en migratiebeleid - Flow Kenniscentrum

Flow Kenniscentrum
logo Flow Euro Portal
Immigranten komen aan in Valletta
Bron: AFM

Door haar grote welvaart is de Europese Unie een aantrekkelijke bestemming voor allerlei soorten migranten. Om ervoor te zorgen dat migratie naar de Europese Unie goed geregeld wordt, heeft de EU een aantal bevoegdheden op het gebied van migratie.

Zo mag de Unie voorwaarden stellen aan de toegang en het verblijf van migranten, maatregelen nemen voor integratie van legale migranten, migratie inperken en terugnameovereenkomsten sluiten. Een Europees migratiebeleid ligt echter gevoelig, omdat het beschermen van de buitengrenzen en het bepalen van migratieprocedures traditioneel een taak is van de lidstaten. Desondanks heeft de Europese Unie een gemeenschappelijk asielbeleid en sinds 2015 een migratieagenda, waarin uiteengezet wordt op welke actiegebieden de Unie zich moet focussen.

Het onderwerp migratie blijft echter een heikel punt in de Europese samenwerking. Halverwege 2018 liepen de Europese spanningen op het gebied van migratie hoog op. De lidstaten leken geen overeenstemming te kunnen bereiken over de opvang van vluchtelingen en dat zorgde onder andere voor een politieke crisis in Duitsland. Tijdens de Europese top eind juni kregen de EU-leiders het desalniettemin voor elkaar om een nieuwe akkoord te sluiten. Op korte termijn moeten er gesloten opvangcentra komen in Zuid-Europa. Het is de bedoeling dat deze 'gecontroleerde'centra ook buiten de EU opgezet worden op de lange termijn. Daarnaast wordt de Europese grens- en kustwacht uitgebreid om de buitengrenzen van de EU beter te kunnen beschermen.

Inhoud

  1. In vogelvlucht
  2. Wie doet wat
  3. Meer informatie

1.

In vogelvlucht

Ontwikkeling van het Europees gemeenschappelijk Asielbeleid

In 1999 besloten de Europese lidstaten in het Verdrag van Amsterdam om toe te werken naar een gezamenlijk Europees asielbeleid, het Gemeenschappelijk Europees Asielbeleid (GEAS). Op dit moment is het vierde programma van kracht. Hieronder volgt een kort overzicht van de programma's en de doelstellingen:

het Tampere Programma (2000-2004) had als doel om een Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid te creëren

het Haagse Programma (2004-2009) zorgde voor de voltooiing van de basisprincipes van het GEAS. Bij de afronding van het Haagse programma waren onder andere de minimumrechten van migranten erkend en de gemeenschappelijke criteria en instrumenten voor een goed asielbeleid vastgesteld

het Stockholm Programma (2010-2014) streefde naar drie zaken: een verdere harmonisatie, coördinatie en onderlinge solidariteit van het Europese asielbeleid

het programma "Naar een open en veilig Europa" (2015-2019) bouwt voort op de vooruitgang die is geboekt na het Stockholm-programma. Het programma streeft naar een praktischer werking van het gemeenschappelijk asielbeleid

De Dublinverordening

De basis van Europese bevoegdheid op het gebied van asiel en migratie ligt bij de Dublin verordening van 2003. In dit verdrag, dat in Dublin getekend werd, legden de lidstaten vast op basis van welke criteria en instrumenten bepaald werd welke lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling van een asielverzoek. De originele Dublin-verordening werd later vervangen door Dublin II en Dublin III .

Groenboek voor migratie

In 2007 publiceerde de Europese Commissie een groenboek met beleidsvoorstellen om het Europees migratiebeleid beter af te stemmen. Het groenboek kwam tot stand na een openbare raadpleging onder de lidstaten. De speerpunten van het groenboek waren harmonisatie van migratiebeleid en solidariteit.

Terugsturen illegalen

De EU bereikte in 2008 een akkoord over het terugsturen van illegale migranten. Voordat het akkoord bereikt werd, stuurde het ene land wel illegalen terug en het andere niet. Met het akkoord van 2008 werd dat geharmoniseerd.

Richtlijn asielprocedure

Deze richtlijn, die in 2013 door het Europees Parlement werd aangenomen, zorgde ervoor dat de asielprocedure efficiënter en eerlijker werd geregeld in alle lidstaten. Er werden onder andere afspraken gemaakt over de voorwaarden voor opvang van asielzoekers en er werden gemeenschappelijke procedures voor behandeling van asielaanvragen in het leven geroepen. Ook werden de basisrechten van asielzoekers vastgelegd.

Migratieagenda 2015

In 2015 stelde de Commissie aan de hand van pijlers vier actieniveaus voor waarop de Europese Unie zich moet focussen. De focusgebieden van de migratieagenda vallen binnen de bevoegdheden die de Unie heeft binnen migratie.

Pijler I – De oorzaken van onregelmatige migratie wegnemen

De Commissie wil oorzaken die leiden tot grote getale migranten inperken door bijvoorbeeld humanitaire hulp en een actieplan tegen mensensmokkel.

Pijler II - Grensbeheer – levens redden en de buitengrenzen beveiligen

De Commissie wil de rol van Frontex versterken, wat onder meer gebeurde door de uitbreiding van Frontex met een grens- en kustwacht.

Pijler III- Europa’s beschermingsplicht: een sterk gemeenschappelijk asielbeleid

De Commissie wil het huidige asielstelsel versterken door onder andere een richtsnoer om misbruik tegen te gaan in te voeren. Een ander voorstel is de creatie van een nieuw monitoring- en evaluatiemechanisme voor het asielbeleid.

Pijler IV – Een nieuwe beleid voor legale migratie

De Commissie wil onder meer de blauwekaartregeling hervormen en een nieuw platform voor dialoog met sociale partners over economische migratie creëren.

Bekijk hier de volledige migratieagenda

Migratieakkoord juni 2018

Ondanks oplopende spanningen tussen de Europese lidstaten wisten de leiders van de Europese Unie tijdens de Europese Raad van 28 en 29 juni een akkoord te bereiken. Een belangrijk onderdeel van dat akkoord is het plan om vluchtelingen in migrantencentra buiten de Europese Unie op te vangen, bijvoorbeeld in Noord-Afrikaanse landen. Deze plannen moeten nog verder worden uitgewerkt in samenwerking met de desbetreffende landen en de Verenigde Naties.

Naast de centra in Noord-Afrika, zullen er ook in Europa opvangcentra komen voor migranten. De bedoeling is dat hier een onderscheid zal worden gemaakt tussen politieke en economische migranten. Zij die recht hebben op asiel zullen dan evenredig worden verdeeld over de EU-landen.

Ook gaat de EU meer doen om mensensmokkel tegen te gaan door verdragen te sluiten met andere landen, die vergelijkbaar zijn met de Turkije-deal . Verder wil de Europese Raad dat er gewerkt wordt aan een systeem dat sneller uitsluitsel biedt over welke vluchtelingen wel recht hebben op asiel en welke niet.

Tot slot wil de Europese Raad een nauwere samenwerking met de Afrikaanse Unie op het gebied van onderwijs, gezondheid, infrastructuur, innovatie, goed bestuur en empowerment van vrouwen. Door op het Afrikaanse continent een grondige sociaaleconomische transformatie teweeg te brengen, hopen de regeringsleiders de kern van het migratieprobleem aan te pakken.

De Europese regeringsleiders hebben tijdens de bijeenkomst benadrukt dat de migratieaanpak de verantwoordelijkheid van alle Europese lidstaten is. Alle landen moeten eraan bijdragen om de steun voor onder andere Italië, de Libische kustwacht en de humane opvangvoorzieningen op te voeren.

Bevoegdheden

Huidige bevoegdheden van de Europese Unie op het gebied van migratie

De bevoegdheden van de Europese Unie op het gebied van migratie kunnen opgedeeld worden in vier terreinen.

  • 1. 
    Legale migratie: De EU mag voorwaarden vaststellen voor toegang en verblijf van migranten uit landen buiten de Europese unie. Lidstaten mogen vast stellen hoeveel arbeidsmigranten ze willen toelaten uit landen buiten de Europese Unie
  • 2. 
    Integratie: De EU mag wettelijk gezien de maatregelen die lidstaten nemen voor de integratie van legale migranten ondersteunen en stimuleren.
  • 3. 
    Bestrijding van onregelmatige migratie: Het is een taak van de EU om ervoor te zorgen dat onregelmatige migratie voorkomen en ingeperkt wordt. De Europese Unie heeft daarvoor een terugkeerbeleid.
  • 4. 
    Terugnameovereenkomsten: De EU mag overeenkomsten sluiten met landen buiten de Europese Unie over de terugname van migranten. Inwoners van landen buiten de EU die niet in de EU mogen blijven, kunnen met een dergelijke terugnameovereenkomst teruggenomen worden door het land van herkomst of het land van doorreis.

Blue Card

Standpunten lidstaten

Nederland is voor een strenger asielbeleid. Hoewel deze houding soms leidt tot conflict tussen Nederland en de Europese Unie, staat Nederland wel overwegend positief tegenover de nieuwe migratieagenda. Zo is het kabinet te spreken over de uitbreiding van Frontex, Triton en Poseidon. Ook is het kabinet een voorstander van maatregelen tegen mensensmokkel.

De Zuid-Europese landen zijn juist sterk voor een gemeenschappelijk asielbeleid, omdat alleen op die manier hun eigen asielsystemen ontlast kunnen worden. Deze landen - Spanje, Italië, Malta en Griekenland - hebben al jaren te kampen met een stroom vluchtelingen.

De migratiecrisis die vanaf 2015 in omvang groeide heeft met name in Oostenrijk, Hongarije, Polen en andere Balkan- en Oostbloklanden tot verzet geleid. Dit resulteerde in gesloten grenzen en een streng asielbeleid, waardoor de Schengenzone onder druk kwam te staan.

Lees meer

Bron

Taal

Soort Informatie

Europees Bureau Eerste Kamer (EBEK)

NL

Parlementaire EuropaPoort

Europese Unie

NL

Inleiding + samenvatting van de EU wetgeving

2.

Wie doet wat

Bij de besluitvorming op dit beleidsterrein spelen de Europese Commissie , de Raad en het Europees Parlement een rol.

Initiatief voor nieuw beleid bij de Europese Commissie

Eerstverantwoordelijk is de Eurocommissaris voor migratie, binnenlandse zaken en burgerschap (grensbewaking, Europol, asielbeleid, Schengen- en visabeleid, bestrijding grensoverschrijdende criminaliteit):

Invloed nationale parlementen

Nationale parlementen van de lidstaten kunnen binnen acht weken nadat de Europese Commissie een voorstel heeft bekendgemaakt, laten weten dat de Europese Unie zich niet met het onderwerp zou moeten bezighouden .

Vanuit het Nederlandse parlement zijn bij dit beleidsterrein betrokken:

Besluitvorming door Raad en Europees Parlement

De besluitvorming verloopt volgens de gewone wetgevingsprocedure .

De raadsformatie die beslist over het asiel- en migratiebeleid is de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken . Besluiten worden genomen met gekwalificeerde meerderheid . Afhankelijk van het onderwerp en het belang dat daaraan wordt gehecht kan Nederland in deze Raad onder meer vertegenwoordigd worden door:

Voor het Europees Parlement beoordeelt de parlementaire commissie Burgerlijke vrijheden, Justitie en Binnenlandse Zaken de voorstellen van de Europese Commissie en de eventuele aanvullingen van de Raad. Voor Nederland zijn de volgende Europarlementariërs lid:

 

Lid/leden


Plaatsvervanger(s)

3.

Meer informatie

Achtergrondartikelen

Europese Unie

Activiteitendossier

Factsheet Europees Parlement

Betrokken instanties

Statistiek

Informatie voor (im)migranten

Verenigde Naties

Inhoud

  • Home
Geachte bezoeker,
De Stichting Fonds Leren en Ontwikkelen Wooncorporaties (FLOW) waardeert het dat u mee wilt doen aan onze enquête. De uitkomst van deze enquête wordt gebruikt om de website beter op uw wensen af te stemmen.
Het invullen van de vragenlijst duurt slechts enkele minuten.
Klik op Doorgaan voor het invullen van de enquête. Klik op Stoppen voor het verlaten van dit scherm.