Fonds Leren en Ontwikkelen Wooncorporaties
logo Flow Euro Portal

bij Relatie EU-China

Relatie EU-China

Chinese en Europese vlag

China is een belangrijke partner van de Europese Unie. Niet alleen op het gebied van handel, maar ook bij politieke aangelegenheden. Sinds dat China zich in 1978 heeft opengesteld voor de rest van de wereld heeft zich sterk ontwikkeld. Onder president Xi Jinping is het land uitgegroeid tot de tweede economie van de wereld en tot een politieke grootmacht waar altijd meer rekening mee gehouden moet worden.

De relatie tussen de EU en China is echter ook een ongemakkelijke. China heeft een centraal geleide economie. Ook geeft de overheid vaak de interne stabiliteit prioriteit boven mensenrechten, milieu en werkomstandigheden. De Europese Unie pleit juist voor een vrije markteconomie en heeft waarden als democratie en mensenrechten hoog in het vaandel staan.

Om de betrekkingen goed te houden bestaat een intensieve, fijnmazige overlegstructuur. Via een jaarlijkse topconferentie en via allerlei overlegorganen wordt geprobeerd de relatie verder te verdiepen. De veranderde opstelling van de Verenigde Staten zorgt hierbij wel voor de nodige uitdagingen. In 2018 spraken China en de EU af om samen te streven naar hervorming van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) en geen handelsoorlogen te beginnen.

1.

Inzet Europese Unie

Strategie

Door een gemeenschappelijk buitenlandbeleid is de EU in toenemende mate een speler op het wereldtoneel. Dit is een belangrijke reden voor de EU om de banden met China aan te halen. De EU streeft hierbij naar naar de volgende zaken:

  • een realistische en veelvormige benadering met als doel het onderhouden van eerlijke en evenwichtige relatie die voordelig is voor beide partijen
  • een grotere wederzijdse betrokkenheid bij wereldwijde en multilaterale onderwerpen. De hervorming van de WTO is een van deze onderwerpen
  • het vergroten van de aanwezigheid van de EU in China. Dit wordt onder andere gedaan door de het opheffen van belemmeringen bij Europese investeringen in China
  • Het bevorderen van de rechtsstaat en van mensenrechten

In maart 2019 presenteerde de Commissie een tienpuntenplan voor de relatie met China. Dit plan moet ervoor zorgen dat Europa eensgezinder kan optreden en haar positie tegenover China kan versterken. Zo wil de Commissie de EU tot een gezamenlijke benadering komen voor de beveiliging van 5G-netwerken en EU wetgeving op het gebied van investeringen te verbeteren. Daarnaast wil de Commissie aandringen op gunstigere handelsvoorwaarden. Tijdens de Europese Raad van 22 maart 2019 is dit actieplan overgenomen.

Handel

China en de EU zijn belangrijke handelspartners. Voor China is de EU de belangrijkste partner, terwijl China voor de EU op de VS na belangrijkste is. De voornaamste goederen die de EU vanuit China importeert zijn machines, schoeisel en kleding, meubels en lampen, en speelgoed. De EU exporteert voornamelijk voertuigen, vliegtuigen en chemicaliën. Ondanks het feit dat China in 2001 lid is geworden van de Wereldhandelsorganisatie en daarvoor al zijn economie moest liberaliseren, zijn er nog een aantal aspecten die de EU zorgen baren. Dit betreft vooral de Chinese protectionistische maatregelen en de Europese bescherming van eigendomsrechten.

In afgelopen decennia is de Chinese economie sterk gegroeid. De verwachting is dat het binnenkort de Verenigde Staten zal inhalen als grootste economie ter wereld. Toch kent China nog steeds aanzienlijke inkomensverschillen onder de bevolking. Daarnaast draagt aantasting van het milieu bij aan de kwetsbare positie van de allerarmsten in China. Dit is een probleem dat de EU en China samen trachten op te lossen. Het Directoraat-generaal DEVCO is vanuit de EU verantwoordelijk voor de lopende projecten op dit gebied.

Investeringen

De verwachting is dat de Chinese economie nog verder zal groeien en dat China ook meer zal gaan investeren in Europa. De China Investment Company, een investeringsfonds van de Chinese overheid, richt zich bijvoorbeeld sterk op nieuwe investeringen in Europese bedrijven en infrastructurele projecten. Door deze investeringen wordt de EU meer afhankelijk van China. Tegelijkertijd zal China ook meer afhankelijk worden van de ontwikkeling van de Europese economie.

In 2013 introduceerde de Chinese president Xi Jinping het project de 'Nieuwe Zijderoute'. Deze strategie richt zich met name op investeringen in de infrastructuur van Europa, Azië en delen van Afrika. Hiermee wil China handel met deze delen van de wereld stimuleren. De Europese Unie is verdeeld over het initiatief. Omdat China individuele lidstaten benadert, heeft de EU geen gezamenlijke strategie voor de omgang met het project.

Verdragen

Het Trade and Cooperation Agreement uit 1985 vormt de basis voor de wederzijdse samenwerking. Na de negende EU-China-top zijn in 2007 de onderhandelingen begonnen over een nieuw partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst. De onderhandelingen hierover lopen echter nog. Daarnaast is er een verdrag over douanesamenwerking en wordt er nog onderhandeld over een investeringsverdrag. Dit verdrag moet in de plaats komen van de overeenkomsten tussen China en verschillende individuele EU-lidstaten.

Klimaatverdrag Parijs

In juni 2017 maakte de VS bekend uit het Klimaatverdrag van Parijs te stappen. De hierop volgende EU-China top van 2017 ging om deze reden vooral over het klimaatbeleid. China en de EU gaven in de top aan zich te blijven inzetten om klimaatverandering tegen te gaan. De EU en China onderschreven hiermee hun inzet voor het uitvoeren van het Klimaatverdrag van Parijs. Ook werd het belang benadrukt van samenwerking op gebied van schone energie.

EU-Chinatop 2019

Tijdens de EU-China top in april 2019 beloofde China te zorgen voor een evenwichtiger handelsrelatie en het terugdringen van Chinese staatssteun. Ook zegde China toe een einde te maken aan de praktijk dat Europese bedrijven worden gedwongen technologische kennis over te dragen als ze investeren in China.

2.

Politieke geschillen

Mensenrechten

De EU is vastbesloten om de universele mensenrechten te bevorderen. Ook de mensenrechtensituatie in China is een aandachtsgebied voor de EU. Om deze situatie op een duurzame en actieve manier te verbeteren wordt er sinds 1995 twee maal per jaar de EU-China Human Rights Dialogue gehouden. Hier bespreken de EU en China de vooruitgang die geboekt is op het gebied van mensenrechten en wordt er gekeken hoe op dit vlak samengewerkt kan worden.

Taiwan

Een ander gevoelig punt waar de EU mee te maken heeft is het conflict tussen China en Taiwan. Dit conflict kent een lange voorgeschiedenis. Toen in 1949 de Volksrepubliek China werd door de communisten werd uitgeroepen, zijn de de verslagen nationalisten naar Taiwan gevlucht. Hier vandaan bleven zij soevereiniteit eisen over heel China. Taiwan is volgens de Volksrepubliek China een afvallige provincie, terwijl Taiwan zichzelf ziet als de enige echte Republiek China.

Europa onderhoudt vanouds goede relaties met Taiwan. De EU is voorstander van praktische oplossingen voor wat betreft de vertegenwoordiging van Taiwan op het internationale toneel. Toch is het uitgangspunt in de EU-China-strategie van 2016 als volgt: de 'One China policy'. De EU beschouwt Taiwan dus als een onderdeel van China. Wel zijn sinds 2010 de EU-visumregels voor Taiwanezen komen te vervallen.

Wapenembargo

Sinds de bloederige onderdrukking van de studentenprotesten op het Tiananmenplein in 1989 heeft Europa een verbod ingesteld op het leveren van wapens aan China. De EU wil dit embargo nog niet opheffen. Volgens de EU heeft China nog te weinig vooruitgang geboekt op het gebied van mensenrechten. Toch pleiten sommige EU-lidstaten wel voor een opheffing van het embargo om zo de betrekkingen tussen de EU en China te verbeteren. In 2004 kwam het daarom dicht bij een opheffing van het embargo. Tot ergernis van China ging dit door stevige Amerikaanse druk uiteindelijk niet door.

Marktverstoring

Tussen 2013 en 2018 was er sprake van onenigheid tussen de Europese Commissie en de Chinese overheid over Chinese subsidies van zonnepanelen. Chinese zonnepanelen zouden hierdoor te goedkoop op de Europese markt worden verkocht. Hoewel een handelsoorlog kon worden afgewend, werden er wel Europese importheffingen ingesteld om de prijzen gelijk te houden. In 2017 normaliseerden de verhoudingen en in 2018 kwam er een definitief einde aan de importheffingen.

In 2016 benadrukte de EU dat China een verantwoordelijkheid heeft om internationale markten niet te verstoren. Zo heeft de Europese staalindustrie last van de Chinese overproductie. Om dit tegen te gaan werden er in 2016 importheffing ingevoerd voor bepaalde soorten staal uit China.

5G mobiel internet

In de ontwikkeling van een 5G-netwerk voor mobiel internet heeft het Chinese bedrijf Huawei een zeer dominante positie. Het bedrijf wordt door onder andere de Verenigde Staten en Canada verdacht van grootschalige spionage. Hoewel Huawei deze aantijgingen stellig ontkent, zijn veel EU-lidstaten en Europarlementariërs huiverig om verder met het bedrijf in zee te gaan bij de ontwikkeling van het 5G-netwerk in Europa. Er wordt met name opgeroepen de beveiliging van het netwerk scherper in de gaten te houden. Ook in Nederland is veel weerstand tegen verdere betrokkenheid van Huawei.

Auteursrecht

De bescherming van het intellectueel eigendom van Europese merken laat volgens de EU ook nog altijd veel te wensen over. Van de namaakgoederen die door de Europese douane in beslag worden genomen, zijn 60 procent afkomstig uit China. Chinese producten zijn bovendien vaak onveilig. Zo komen er onder meer ongelukkig voor met kinderspeelgoed, levensmiddelen en geneesmiddelen.

3.

Geschiedenis van de betrekkingen

Vanwege de politieke tegenstellingen lag de focus van de betrekkingen gedurende de Koude Oorlog voornamelijk op handel. In 1978 sloten China en de Europese Economische Gemeenschap (EEG) een handelsakkoord, dat in 1985 verder werd opgeschaald naar een bredere samenwerkings- en handelsovereenkomst. Desondanks vormde de handel met China destijds slechts één procent van het totale volume. Na het bloedig neerslaan van het Tiananmenprotest in 1989 legde de EEG China een flink aantal sancties op, waaronder een wapenembargo. Het einde van de Koude Oorlog bood nieuwe mogelijkheden voor de wederzijdse betrekkingen.

In 1995 was de economische kracht van China dermate toegenomen dat de Europese Commissie een langetermijnbeleid opstelde voor de verdere ontwikkeling van de relatie. Omdat mensenrechten bij de EU zwaar wegen, ging datzelfde jaar een speciale dialoog over dat onderwerp van start. Sinds 1998 vinden jaarlijks EU-China-toppen plaats.

 
  • Home
Geachte bezoeker,
De Stichting Fonds Leren en Ontwikkelen Wooncorporaties (FLOW) waardeert het dat u mee wilt doen aan onze enquête. De uitkomst van deze enquête wordt gebruikt om de website beter op uw wensen af te stemmen.
Het invullen van de vragenlijst duurt slechts enkele minuten.
Klik op Doorgaan voor het invullen van de enquête. Klik op Stoppen voor het verlaten van dit scherm.