Fonds Leren en Ontwikkelen Wooncorporaties

Woningcorporaties en aanbestedingen - Flow Kenniscentrum

Flow Kenniscentrum
logo Flow Euro Portal

bij Woningcorporaties en aanbestedingen

briefgeld

Wanneer decentrale overheden voor bouwprojecten of voor de levering van producten of diensten een contract willen sluiten met een externe uitvoerder, dienen zij eerst na te gaan of de aanbestedingsprocedure voor de betreffende opdracht op Europees niveau moet gebeuren. De reden hiervoor is dat mededinging op Europees niveau zo veel mogelijk gestimuleerd dient te worden. Dit zorgt voor meer groei en efficiëntie binnen de Europese Unie. Op 20 december 2011 heeft de Europese Commissie een voorstel gedaan tot herziening van de aanbestedingsrichtlijnen (Richtlijnen 2004/17 en 2004/18). Een herziening was noodzakelijk door economische, sociale en politieke ontwikkelingen.

Eind maart 2014 is het voorstel aangenomen. De twee oude aanbestedingsrichtlijnen zijn hiermee vervallen. De nieuwe richtlijnen zijn:

1.

Europese regelgeving voor aanbestedingen

Er is veel Europese regelgeving van toepassing op aanbestedingen. De kern wordt gevormd door de richtlijnen 2014/24 en 2014/25. Daarnaast houdt de EU zich echter bezig met duurzaamheid en E-aanbestedingen.

Duurzaam aanbesteden

Al in 2008 heeft de Europese Commissie aangegeven dat zij wil inzetten op innovatie en duurzaamheid in openbare aanbestedingen. Er is echter gekozen dit streven niet te verwerken in de twee nieuwe richtlijnen. De reden hiervoor is dat er te grote verschillen zijn tussen individuele sectoren en markten. In 2014 heeft de Commissie echter wel in een mededeling aangegeven dat de toegang tot markten verbeterd moet worden, onder andere op het gebied van openbare aanbestedingen.

Indien de EU blijft aandringen op verduurzaming, gaan woningcorporaties merken dat er een verschuiving plaats zal vinden van goedkoop bouwen naar duurzaam bouwen. Dit houdt wel in dat de prijs van de bouw vaak hoger zal liggen. Positief is dat een op duurzaamheid gericht klimaat zal leiden tot meer kansen voor innovatieve projecten.

E-aanbestedingen

Het moderniseren en openstellen van de grensoverschrijdende aanbestedingsmarkt is niet mogelijk zonder uitbreiding van de mogelijkheden tot e-aanbesteden (elektronisch aanbesteden). E-aanbesteden leidt tevens tot het terugdringen van overheidsuitgaven en tot economische groei. Ze verbeteren en vergemakkelijken de manier waarop publieke aanbestedingen worden aangeboden en tot stand kunnen komen. Ondernemers kunnen daardoor eenvoudiger op Europees niveau aanbestedingscontracten identificeren. Daarom laat de Commissie nu alle documentatie voor aanbestedingsprocedures via elektronische weg lopen.

De Commissie heeft een aantal initiatieven opgezet:

  • E-certis: een gratis online informatiesysteem voor bedrijven en aanbestedende diensten. Hier kan worden nagegaan welke certificaten en attesten regelmatig bij openbare aanbestedingen worden gebruikt.
  • E-invoicing: In 2014 is een nieuwe richtlijn ingevoerd voor het gebruik van elektronisch factureren (e-invoicing) bij publieke aanbestedingen. Verwacht wordt dat e-invoicing zal leiden tot grote besparingen.

De richtlijn draagt bij aan de interoperabiliteit van de verschillende nationale e-factureringssystemen.

2.

Effect op woningcorporaties

Er bestond lange tijd discussie over de vraag of woningcorporaties aan de Europese aanbestedingsplicht moeten voldoen. Men gaat er nu vanuit dat dit in de meeste gevallen niet zo is. Dit betekent echter niet dat woningcorporaties nooit met deze regels te maken krijgen. Via publiek-private-samenwerking, als een corporatie zelf wil tenderen op een aanbesteding van een gemeente of als een corporatie vastgoed anders dan sociale woningbouw wil ontwikkelen kan zij wel met de aanbestedingsregels te maken krijgen.

Woningcorporaties kunnen te maken krijgen met drie vormen van aanbestedingen; voor diensten, werken en leveringen. De Nederlandse wet die over aanbestedingen gaat is de Aanbestedingswet. Deze wet is sinds 1 april 2013 van kracht. De nieuwe Europese richtlijnen moeten uiterlijk op 16 april 2016 zijn omgezet in de Nederlandse wet- en regelgeving. In de nieuwe richtlijn worden de basisprincipes van het aanbestedingsproces niet gewijzigd. Ook blijft de definitie van publiekrechtelijke instelling hetzelfde. het effect van de nieuwe richtlijn is voor woningcorporaties dan ook gering.

De vraag of een woningcorporatie als publiekrechtelijke instelling, en dus als aanbestedende dienst gekwalificeerd dient te worden, hangt af van de volgende cumulatieve criteria (artikel 1.1 Aanbestedingswet):

  • • 
    De instelling is opgericht met het specifieke doel te voorzien in behoeften van algemeen belang, niet zijnde van industriële of commerciële aard;
  • • 
    De instelling heeft rechtspersoonlijkheid;
  • • 
    De activiteiten worden in hoofdzaak door de staat, een provincie, een gemeente, een waterschap of een andere publiekrechtelijke instelling gefinancierd;
  • • 
    Het beheer is onderworpen aan toezicht door de staat, een provincie, een gemeente, een waterschap of een andere publiekrechtelijke instelling, of
  • • 
    De leden van het bestuur, het leidinggevend of het toezichthoudend orgaan zijn voor meer dan de helft door de staat, een provincie, een gemeente, een waterschap of een andere publiekrechtelijke instelling aangewezen.

Woningcorporaties voldoen aan de eerste twee criteria. Ze voldoen echter niet aan het derde criteria, omdat zij voldoende ver van de overheid staan. Over het algemeen wordt daarom aangenomen dat zij niet als aanbestedende dienst gekwalificeerd worden.

Begin juli 2011 heeft toenmalig minister Donner besloten dat woningcorporaties niet meer verplicht zijn om maatschappelijk vastgoed Europees aan te besteden. Deze verplichting was opgenomen in de Tijdelijke Regeling DAEB die op 1 januari 2011 in werking is getreden. De woningcorporaties kunnen nu kiezen welke aanbestedingsvorm zij gebruiken: Europees, openbaar of onderhands. Dit is een lastenverlichting voor woningcorporaties.

Korte inhoud nieuwe richtlijn

De nieuwe aanbestedingsrichtlijnen wijzigen de basisprincipes van het aanbestedingsproces niet. Wel moeten de nieuwe richtlijnen de flexibiliteit, doeltreffendheid en efficiëntie van overheidsaanbestedingen vergroten. Een van de doelen van de overheidsaanbestedingsrichtlijn (richtlijn 2014/24) is om ook maatschappelijke doelen te bereiken. Het gaat dan bijvoorbeeld om milieu, onderzoek, innovatie, werkgelegenheid en maatschappelijke integratie. Verder is er in de richtlijn een artikel opgenomen over belangenconflicten. De lidstaten zorgen ervoor dat de aanbestedende diensten passende maatregelen nemen om belangenconflicten tijdens aanbestedingsprocedures te voorkomen, te onderkennen en op te lossen, teneinde vervalsing van de mededinging te vermijden en gelijke behandeling van alle ondernemers te verzekeren. Ook wordt er in de nieuwe richtlijn veel aandacht besteed aan elektronisch aanbesteden.

3.

Beïnvloedingsmogelijkheden

De herziening van de aanbestedingsrichtlijnen is inmiddels voltooid. Deze richtlijnen zijn in april 2016 in Nederlandse wetgeving omgezet.

4.

Stakeholders

Eurocommissaris voor de Interne Markt, Industrie, Ondernemerschap en MKB is Elżbieta Bieńkowska. Dit onderdeel van de Europese Commissie is op Europees niveau de belangrijkste stakeholder.

5.

Europees Dossier

6.

Meer informatie

 
  • Home
Geachte bezoeker,
De Stichting Fonds Leren en Ontwikkelen Wooncorporaties (FLOW) waardeert het dat u mee wilt doen aan onze enquête. De uitkomst van deze enquête wordt gebruikt om de website beter op uw wensen af te stemmen.
Het invullen van de vragenlijst duurt slechts enkele minuten.
Klik op Doorgaan voor het invullen van de enquête. Klik op Stoppen voor het verlaten van dit scherm.