Fonds Leren en Ontwikkelen Wooncorporaties

Woningcorporaties en aanbestedingen - Flow Kenniscentrum

Flow Kenniscentrum
logo Flow Euro Portal

bij Woningcorporaties en aanbestedingen

briefgeld

Er bestond lange tijd discussie over de vraag of woningcorporaties aan de Europese aanbestedingsplicht moeten voldoen. Deze is op scherp gezet in 2017 toen de Europese Commissie een ingebrekestellingbrief naar de Nederlandse overheid stuurde. Daarin stelt de Commissie dat Nederlandse woningcorporaties onder de Europese aanbestedingsplicht vallen. Hiermee zette de Commissie de eerste stap in een inbreukprocedure die momenteel tegen Nederland loopt. Zie hieronder meer hierover bij: ‘Effect op woningcorporaties’.

Wanneer decentrale overheden voor bouwprojecten of voor de levering van producten of diensten een contract willen sluiten met een externe uitvoerder, dienen zij eerst na te gaan of de aanbestedingsprocedure voor de betreffende opdracht op Europees niveau moet gebeuren. De reden hiervoor is dat mededinging op Europees niveau zo veel mogelijk gestimuleerd dient te worden. Dit zorgt voor meer groei en efficiëntie binnen de Europese Unie. Op 20 december 2011 heeft de Europese Commissie i een voorstel gedaan tot herziening van de aanbestedingsrichtlijnen (Richtlijnen 2004/17 en 2004/18). Een herziening was noodzakelijk door economische, sociale en politieke ontwikkelingen.

Eind maart 2014 is het voorstel aangenomen. De twee oude aanbestedingsrichtlijnen zijn hiermee vervallen. De nieuwe richtlijnen zijn:

1.

Europese regelgeving voor aanbestedingen

Er is veel Europese regelgeving van toepassing op aanbestedingen. De kern wordt gevormd door de richtlijnen 2014/24 en 2014/25.

2.

Effect op woningcorporaties

Het standpunt van de Nederlandse regering was altijd dat woningcorporaties niet kwalificeren als “aanbestedende dienst” zodat de aanbestedingsregels niet van toepassing zijn. Volgens de Europese Commissie moeten de Nederlandse woningcorporaties op grond van de Aanbestedingsrichtlijn 2014/24/EG wel worden aangemerkt als “aanbestedende diensten“. Dat zou betekenen dat woningcorporaties aanbestedingsplichtig zijn.

Er bestond lange tijd discussie over de vraag of woningcorporaties aan de Europese aanbestedingsplicht moeten voldoen. Deze is op scherp gezet in 2017 toen de Europese Commissie een ingebrekestellingbrief naar de Nederlandse overheid stuurde. Daarin stelt de Commissie dat Nederlandse woningcorporaties onder de Europese aanbestedingsplicht vallen. Hiermee zette de Commissie de eerste stap in een inbreukprocedure tegen Nederland.

Op 24 januari 2019 volgde een tweede ingebrekestelling in de vorm van een aanvullende aanmaningsbrief, betreffende de nationale voorschriften over woningcorporaties. De Commissie vindt dat woningcorporaties in de Nederlandse wetgeving niet als aanbestedende dienst worden aangemerkt, en zij houden zich daarom niet aan de EU-voorschriften inzake overheidsopdrachten. Zij zijn echter sterk afhankelijk van de Nederlandse overheid, zowel op centraal als op lokaal niveau, Aldus de Commissie. Daarom is de Commissie van oordeel dat Nederland wellicht het EU-recht heeft geschonden (Richtlijn 2014/23/EU en Richtlijn 2014/24/EU). Met name de transparantieverplichting die vereist dat woningcorporaties hun aanbestedingen bekendmaken om gelijke kansen te scheppen voor ondernemingen en om de beste prijs-kwaliteitverhouding bij hun aankoop te garanderen. De Commissie heeft een eerste aanmaningsbrief verstuurd in december 2017, en met de aanvullende brief van januari 2019 poogt zij duidelijkheid te krijgen over de onopgeloste juridische aspecten. Nederland kreeg twee maanden de tijd om te reageren op de argumenten van de Commissie; anders kan de Commissie besluiten een met redenen omkleed advies te sturen.

Een met redenen omkleed advies is een formeel verzoek om aan het EU-recht te voldoen. Daarin legt de Commissie uit waarom zij van oordeel is dat het land de EU-wetgeving schendt. Ook verzoekt de Commissie het EU-land om binnen een bepaalde termijn, doorgaans 2 maanden, mee te delen welke maatregelen het heeft getroffen. Als het EU-land daar nog steeds geen gevolg aan geeft, kan de Commissie de zaak aanhangig maken bij het Hof van Justitie. De meeste zaken worden overigens opgelost zonder dat zij aan het Hof moeten worden voorgelegd.

De reactie van de Europese Commissie van januari 2019 was wel van een andere aard dan verwacht, gelet op de volgende stap van een inbreukprocedure. Het formele verzoek tot aanpassing van de Nederlandse wetgeving is namelijk uitgebleven. In plaats daarvan heeft de Commissie haar eerste stap van 2017 herhaald. Zij heeft Nederland een tweede ingebrekestelling gestuurd. De Nederlandse overheid had tot eind maart om op de aanmaningsbrief van de Commissie te reageren. Het wachten is nu op een reactie uit Brussel.

Aedes vindt een aanbestedingsplicht voor woningcorporaties principieel onjuist. Corporaties zijn private organisaties en er is geen directe overheidsinvloed op hun aanbestedingen. Dit is vastgelegd in de Woningwet. Ook de Nederlandse overheid vindt dat corporaties niet onder de aanbestedingsrichtlijn vallen. Dat heeft het ministerie van BZK aan de Europese Commissie laten weten in een formele reactie op de eerste ingebrekestelling.

De Europese aanbestedingsplicht zou betekenen dat corporaties bij het inkopen van werken, diensten of leveringen boven een bepaald bedrag gedetailleerde Europese regels moeten volgen. Dit betekent onnodige administratie, tijd en kosten. Naar schatting zou het circa 30 miljoen euro per jaar extra kosten.

3.

Beïnvloedingsmogelijkheden

De herziening van de aanbestedingsrichtlijnen is voltooid. Deze richtlijnen zijn in april 2016 in Nederlandse wetgeving omgezet.

4.

Stakeholders

Eurocommissaris voor de Interne Markt, Industrie, Ondernemerschap en MKB is Elżbieta Bieńkowska. Dit onderdeel van de Europese Commissie is op Europees niveau de belangrijkste stakeholder.

5.

Europees Dossier

6.

Meer informatie

 
  • Home
Geachte bezoeker,
De Stichting Fonds Leren en Ontwikkelen Wooncorporaties (FLOW) waardeert het dat u mee wilt doen aan onze enquête. De uitkomst van deze enquête wordt gebruikt om de website beter op uw wensen af te stemmen.
Het invullen van de vragenlijst duurt slechts enkele minuten.
Klik op Doorgaan voor het invullen van de enquête. Klik op Stoppen voor het verlaten van dit scherm.